YAŞAM
Miyelom vücutta çeşitli bulgu ve yakınmalara neden olacağı gibi bazen tedavilerin de yan etkileri görülebilir.
Ancak çoğunlukla bu rahatsızlıkların nedeni kemik iliğindeki miyelomlu hücreler ve kanda ya da idrarda bulunan paraproteinlerdir. Hastalık boyunca karşılaşabileceğiniz rahatsızlıkları bu bölümde bulabilirsiniz.
Miyelom teşhisi alan hastalarda çoğu zaman altta yatan kemik hastalığına bağlı gelişen ve yaşam kalitesini etkileyen en önemli bulgulardan biri de ağrılardır. Ağrıyı kontrol altına almak için bu konuda çalışan uzmanların yardımına başvurmak gerekebilir. Ağrıların katlanılamaz hale gelmesini beklemeden bu durumu engellemek üzere düzenli ilaç almak daha doğrudur. Bazı ciddi vakalarda ağrıya neden olan kemik bölümüne bölgesel ışın tedavisi veya cerrahi (perkütan vertebroplasti ve balon kifoplasti) uygulanabilir. Özellikle omurgada çökme olduğu durumlarda, vertebroplastinin ağrıyı anlamlı derecede azalttığı görülmüştür.
Bu işlemde, omura kemik çimentosu (sement) olarak bilinen bir bileşen enjekte edilir. Aynı esasa dayanan balon kifoplastide ise kemik çimentosu enjeksiyonundan önce omur içine şişirilebilir küçük bir balon yerleştirilerek omurga yüksekliği yeniden sağlanır.
Kırmızı kan hücrelerinin (alyuvarların) sayısının ve bunların içinde bulunan hemoglobinin (vücuda oksijen taşıyan protein) azalması anemiye sebep olur. Yetişkinlerde alyuvarlar, akyuvarlar ve trombositler kemik iliğinde üretilir. Akyuvarlar, vücudunuzun enfeksiyonlarla savaşmasına yardım eder. Trombositler ise kanınızda dolaşan küçük hücrelerdir ve kan pıhtılaşması için önemlidir. Miyelom hücreleri kemik iliğinde yapılan diğer hücrelerin üretilmesine engel olur.
Özel bir anemi tedavisi her zaman gerekli olmayabilir. Zira miyelom tedavisi başarıyla yürüyorsa, kemik iliğinde normal hücre üretimi de kendiliğinden artar. Ayrıca gerekiyorsa kan nakli faydalı olabilir. Diğer taraftan vücudu daha fazla alyuvar üretmesi için uyaran, eritropoietin (veya EPO) etken maddesi içeren ilaçlar da kullanılabilir. Ancak EPO kullanımının etkinliği hâlâ tartışmalıdır ve ülkemizde SGK geri ödemesi yoktur.
Miyelomda böbrek sorunları çeşitli nedenlerle ortaya çıkar. Miyelom hücrelerince üretilen anormal proteinin böbreklerden atılması sırasında böbrek hasarı oluşabilir. Ayrıca kana kalsiyum salınımı gibi diğer komplikasyonlar ve tedavide kullanılan bazı ilaçlar da böbrek hasarına yol açabilir. Birçok durumda böbrek hasarı geçicidir ve böbrekleriniz iyileşebilir. Hastaların çok azında böbrek sorunları kalıcı hale gelir ve diyaliz tedavisi gerekli olur.
İpuçları:
Teşhis ve tedavi süreci, sizi günlük işlerinizi bile yerine getiremeyecek kadar yorgun düşürebilir. Hastalığa bağlı yorgunluğun, normal yorgunluktan farkı uyku ya da dinlenmeyle geçmemesidir. Söz konusu belirtiyi önemseyip, doktorunuzla paylaşmanız burada çok önem kazanır. Zira yorgunluk nedenlerinden bazılarını tedavi etmek aslında mümkündür. Ayrıca, günlük aktivitelerinizi kendinizi fazla yormayacak biçimde düzenlemek, sağlıklı ve düzenli beslenme, hafif egzersizler ve yeteri kadar uyumak, yorgunluğun yaşam kaliteniz üzerindeki etkilerinin azaltılmasında rol oynar. Kansızlıktan kaynaklanan yorgunluk, kan transfüzyonlarıyla ve ilaçlarla tedavi edilebilir.
İlaçların bir bölümünün de halsizlik yaptığını da unutmamak gerekir.
Düşük akyuvar sayısı, vücudunuzun infeksiyonlara karşı direncini düşürecektir. Akyuvar sayınız çok düşerse, infeksiyonu gelişmeden önce önleyebilmek için doktorunuz antibiyotik verebilir. Ayrıca vücudu daha fazla akyuvar üretmesi için uyaran (büyüme faktörleri) ilaçlar da kullanabilirsiniz.
İpuçları
Hastalık ve özellikle kemoterapi sürecinde bağışıklık sisteminiz zayıflayacağı için soğuk algınlığı, grip gibi rahatsızlıklara karşı savunmasız kalabilirsiniz. Bu nedenle yakınlarınızın grip aşısı yaptırmalarını akıllıca olabilir. Ayrıca hastalıkları tamamıyla iyileşmeden sizi ziyaret etmemelerini de isteyebilirsiniz.
Şu durumlarda doktorunuza ulaşın:
Ateşiniz 38ºC’yi geçerse,
Sürekli olarak üşüyor ya da titriyorsanız,
Özellikle geceleri çok terliyorsanız,
İdrarınızı yaparken yanma varsa,
Boğaz ağrısı ve öksürük varsa,
Birkaç saattir mideniz bulanıyorsa,
Anormal kanama veya morarma varsa, (burun kanaması ya da idrar da kan gibi),
Karın ağrısı, ishal ya da uzun süredir kabızlık çekiyorsanız,
Enfeksiyon bölgesinde kızarma, yanma oluşuyorsa,
Kalp çarpıntısı varsa.
Bize iletin, uzman hekimlerimiz cevaplasın