Yeni Corona Virüsü (COVID-19) ve Miyelom Hastalarının Güvenliği

Uluslararası Miyelom Vakfı Kurucularından Brian Durie’nin küresel bir etki yaratan koronavirüs ile ilgili kaleme aldığı blog yazısını Türkçeye çevirdik

SARS-CoV-2 virüsünün sebep olduğu 2019 yeni koronavirüs nedeniyle hepimiz alarmdayız. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) hastalığın daha da yaygınlaşabileceği konusunda uyardı.

Peki, bu durumda miyelom hastaları ne yapmalıdır? İlk olarak, bazı temel gerçekler var:

COVID-19 adı verilen tehlikeli virüs, Aralık 2019’da ortaya çıktı. Muhtemel kaynak, Wuhan, Çin’deki hayvan pazarı olarak görülüyor.

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre COVID-19’un belirtileri ateş, yorgunluk ve kuru öksürüktür. Bazı hastalar ağrı, burun akıntısı, burun tıkanıklığı, boğaz ağrısı ve ishal yaşayabilirler. Bu belirtiler hafif ve aşamalı olarak başlar.

Bu virüs bulaştığı hâlde bazıları kendilerini hasta hissetmeyebilir veya hiçbir belirti göstermeyebilirler. Hastaların en az yüzde 2’sinin durumu kritikleşebilir ve hayati tehlike oluşur. Bu oran, belirtileri taşımayan ama hastalığa yakalanmış insanlarda daha düşüktür. Yine de COVID-19, sadece yüzde 2’lik risk taşıyan mevsimsel influenza virüsünden açıkça daha tehlikelidir (influenza’ya bağlı ölüm riski 10-20 kat daha azdır).

27 Şubat 2020’de 40’tan fazla ülkede ve bölgesel yayılımlarda bildirildi. Singapur, Güney Kore, Tayland ve Japonya’da kitlesel yayılım devam ediyor.

Çin’de The Lancet’te ülke çapında yayımlanan analiz, kanser ve/veya bastırılmış bağışıklık sistemi olan hastaların kritik enfeksiyonlar için en yüksek risk taşıyan hastalar olduğunu göstermiştir. Diğer risk faktörleri artan yaş, tütün kullanımı ve diyabet gibi diğer altta yatan hastalıklardı.

28 Şubat 2020 İtibarıyla Pratik Öneriler

Miyelom hastaları için COVID-19’dan kaçınmak birinci önceliktir. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, şu anda virüsün yayılma hızıyla ilgili bildiğimiz şey şu: İnsanlar, hastalığa yakalanan bireylerden COVID-19 kapabilirler. COVID-19 olan biri nefes alırken veya öksürürken, insandan insana burun veya ağız yoluyla yayılır. Bu damlacıklar nesnelerde ve insanların etrafında bulunur. İnsanlar bu nesnelere dokunarak COVID-19 virüsüne yakalanır, oradan gözlerine, burnuna ve ağzına dokunarak virüsü bulaştırır. İnsanlar, eğer öksüren veya COVID-19 virüsü tanısı almış biriyle aynı ortamdaysa da COVID-19 kapabilir. Bu yüzden, hasta olan insanlarla 1 metreden fazla mesafe korumak çok önemlidir.

Miyelom hastalarının dikkat etmesi gereken önemli noktaları sıralayacak olursak:

• En son önerileri takip edin: Dünya Sağlık Örgütü, COVID-19 hakkında güncel haberler yayımlıyor. Ayrıca topluluk uyarıları için yerel halk sağlığı merkezlerini ve web sitelerini kontrol edin. The New England Journal of Medicine, COVID-19 klinik rapor ve makalelerine ulaşabileceğiniz ücretsiz bir kaynak sayfası yayımlıyor.
• Yabancı ülkelere seyahatten kaçının: Başta Asya olmak üzere yabancı ülkelere seyahat edilmesini KESİNLİKLE önermiyorum. Daratumumab gibi bağışıklık baskılayıcı tedavilerle aktif tedavi gören hastalar enfeksiyona özellikle duyarlı oldukları için hiç seyahat etmemelidir.
• Seyahat etmeniz gerekiyorsa:
  • Kişisel alanınızı ekstra temiz tutun: El yıkama çok önemlidir. Uçak, tren, otomobil, otobüs veya kamyonet gibi ulaşım araçlarında oturma alanlarınızı ve masalarınızı silin.
  • Bol su için ve periyodik olarak egzersiz yapmayı unutmayın: Egzersiz, kan pıhtılarından kaçınmanıza yardımcı olabilir.
  • Maskelere odaklanmayın: Maske kullanımı, başka birine enfeksiyon geçirme olasılığınızı kısıtlar ancak kendiniz için fazla koruma sağlamaz. Çevresel havadan enfeksiyon kapmanıza gerçekten yardımcı olan kişisel bir hava temizleyici öneririm. (N95 solunum maskeleri, COVID-19 virüsü taşıyan hastalarla ilgilenen sağlık çalışanları için vazgeçilmez ekipmanlardır.)
  • Bariz hasta olan insanlardan kaçının: Örneğin öksüren herkes.
  • Her zaman bir antibiyotik kaynağı ile seyahat edin: Sizin için en uygun olabilecek antibiyotiği doktorunuza danışmalısınız. Cipro, klaritromisin veya amoksisilin gibi antibiyotikler genellikle uygundur.
  • Ellerinizi iyice ve sık sık yıkayın: Ellerinizi sabun ve su ile yıkamak veya alkol bazlı temizleyiciler kullanmak, ellerinizde olabilecek virüsleri öldürür.
• Yıllık grip aşısı ile hazırlık her zaman iyi bir fikirdir.
• İlaç, yiyecek ve su stoğu: Arkadaşlarınız, aileniz veya mahalleniz aracılığıyla, özellikle yerel hareket kısıtlı hâle gelirse ve hastalığın bulaşmasına ilişkin endişeler ortaya çıkarsa hazırlıklı olun.

Singapur’dan Dersler

Singapur’un koronavirüs salgını ile nasıl başa çıktığı, hem gerekli hazırlıklara hem de yaşayabileceğimiz günlük faaliyetler üzerindeki potansiyel etkiye bir örnek olarak gösterilebilir. Bu önlem ve müdahale çalışmalarının başlıcaları şunlardı: kitlesel ya da daha küçük toplantılardan, çalışma veya toplu yaşam alanlarından kaçınılması ve potansiyel yeni hastaların veya temasların hızlı bir şekilde izlenmesi ve değerlendirilmesi.

Singapur hikâyesi iyi haberler de içeriyor. İki tür küme vardı – ilk kümenin Çinli turistlerle bağlantılı olduğu biliniyor ancak diğerinin kaynağı belirsizdi. İkincisinin sınırlı bir yayılımı vardı ve başka bir vaka gözlenmedi.

Haberleri takip edin. COVID-19 şüphesiz kaçınılması gereken bir virüstür ve COVID-19’a maruz kalma riskinin düşük kalacağını umuyoruz. Maalesef bir aşının geliştirilmesi zaman alacaktır, bu nedenle ilaç firmalarının yeni bir antiviral ajan ile denemeleri hızlandırmasını teşvik ediyoruz.

Önümüzdeki iki ila dört hafta, yeni vakaların ortaya çıkıp çıkmadığını anlamak için anahtar olacak. İyi haber şu ki Çin’deki COVID-19 vakaları azalmaya başlıyor. Ayrıca, daha sıcak havaya geçerken virüs aktivitesinin düşmesi beklenebilir. Örneğin grip, kış aylarında bir sorun teşkil ederken ilkbaharın sonlarında ve yaz aylarında önemli ölçüde azalır. Bu yeni virüs geleneksel paterni takip ederse nisan veya mayıs aylarında enfeksiyonlarda doğal bir düşüş olabilir.